HOME Community Fossiel.net
Facebook Fossiel.net In English Please In het Nederlands

Announcements


Contribute knowledge and information to Fossiel.net!
How can I help?

Forum Sticky

Informative Posts

>> All informative posts

Newest Fossil from Fossil ID system

Geo Agenda

>> More Agenda items

Georockhop



Literatuur & Onderzoek


informatie sedimentatiesnelheid Limburgse krijt


KoenJ   16-08-2016 at 12:28

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287

Beste allen,

Zodra de avonden goed korter en donkerder worden, wil ik mij gaan verdiepen in de foraminiferen-gemeenschappen die zich in de zeegrasbiotopen van het Limburgse Krijt bevonden.

Hier is al (beperkt) onderzoek naar gedaan, en ik begreep van John Jagt dat prof. Malcolm Hart van Plymouth University nog verder onderzoek aan het doen is. Toch wil ik mij ook zelf hierin verdiepen. Allereerst ben ik bezig zoveel mogelijk kleine hoeveelheden zeegras + matrix aan het verzamelen, waarbij ik ook hulp krijg van enkele forumleden hier (waarvoor nogmaals dank).

In het kader van dit verhaal ben ik ook op zoek naar de sedimentatiesnelheid in het Limburgse Krijt. Mijn eeste ingang is altijd google, die levert helaas niks op. Mijn tweede ingang zijn jullie. Heeft iemand hier info over of tips waar ik meer info kan krijgen?

Alvast bedankt!





____________________________
Groeten,
Koen

 
FossilDude   16-08-2016 at 12:43

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

Hoi Koen,

Leuk dat je hier dieper op in wil gaan. Wat betreft de sedimentatiesnelheiden in het Maastrichtiaan van Maastricht, dit blijft altijd een wat lastige exercitie, omdat je met een dynamisch milieu te maken hebt, met momenten van snelle afzetting, opgevolgd door erosie en/of non-depositie, met daarna weer sedimentatie. De hardgrounds gooien dus roet in het eten, omdat je wel de duur van afzetting van het totale pakket (ruwweg) kan acherhalen, maar de echte snelheid van sedimentatie moeilijker.

Voor het gemiddelde van het hele pakket zal je moeten kijken naar artikelen waarin de biostratigrafie van het Limburgse Krijt is uitgewerkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Schioler et al (1997) Dinoflagellate biostratigraphy and sequence stratigraphy of the Type Maastrichtian (Upper Cretaceous), ENCI Quarry, The Netherlands , in Marine Micropaleontology 31, 65-95.

Op basis van de biostrat kan je de sedimentatiesnelheden van de verschillende members van het Maastrichtse ruwweg schatten.

Groet,
Johan

____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
hubertus68   16-08-2016 at 12:52

hubertus68
Senior Member
Photo Moderator
Registered: 12-11-2012
Messages: 2595

Hoi Koen,

spannend thema. En ik denk dat ik een paar (vrij vervoegbare) literatuurtips voor je heb (zie volgende lijst). Je moet ze wel even opzoeken via Google. Als je enkele niet vinden kan, schrijf mij dan graag een PM.

- Bless, M.J.M., 1983 - Een inleidung in de geologie van Zuid-Limburg: sedimentatie-cycli en ostracoden

- Felder, W. M., 1987 - Wankelt de in gebruik zijnde lithostratigrafie van het Boven-Krijt in Zuid-Limburg?

- Felder, P.J., Bless, Meessen, 1985: Bioklasten, ostracoden en foraminiferen in het Campanien en Maastrichtien van Zuid-Limburg en Noordoost-België

- Felder, W.M., Bosch, P.W., 1998: Geologie van de Sint Pietersberg

- Jagt, J.W.M., Jagt-Yazykova, E.A., 2012: Stratigraphy of the type Maastrichtian - a synthesis


Groeten,
Oliver

 
KoenJ   16-08-2016 at 13:16

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287

Bedankt voor de reacties, heren!

Een deel van de titels heb ik al, een deel moet ik nog even opzoeken. Alleen jammer dat de interessante tip van Johan zich achter zo'n heerlijke betaalmuur à 39,95 per artikel bevindt. Werkelijk, ik ben gewoon bereid procenten meer belasting te betalen als de overheid eens een einde maakte aan die onzin. Nu maar eens kijken of ik iemand met een abonnement lief kan aankijken!

p.s. Johan: deze week ga ik de bivalven die ik voor je meegenomen heb verzamelen. Ik stuur ze je dus binnenkort toe.



____________________________
Groeten,
Koen

 
FossilDude   16-08-2016 at 13:49

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

Hoi Koen,

Ja, vervelend zijn die pay-per-view publicaties, nietwaar! Ik zal je dadelijk wat pdfjes mailen

Groet,
Johan

____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
FossilDude   16-08-2016 at 14:32

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

De werkelijke sedimentatiesnelheden blijven dus lastig in te schatten, maar je kan op basis van de biostrat wel het e.e.a. interpoleren.

Neem bijvoorbeeld de Maastricht Formatie:

Volgens Cepek en Moorkens (1979) valt de First Occurrence van N. frequens ruwweg samen met de Horizont van Lichtenberg (=de basis van de Maastricht Fm). Als we vervolgens in Gradstein et al 2014 kijken, zien we dat daar een First Appearance Datum (FAD) van N. frequens genoteerd staat van ~67.84-67.6 Ma (maar wellicht nog wat jonger, omdat we redelijk noordelijk zitten) Dat geeft ons ongeveer 1,6 miljoen jaar voor de Maastricht Fm. Zeg dat er ruwweg ~50 meter in de Maastricht FM zit, dan heb je ~32 m per miljoen jaar, is een gemiddelde van ~3-3,5 cm per duizend jaar voor de gehele Maastricht Fm.

Uiteraard negeer je met deze berekening de (zeer waarschijnlijke) mogelijkheid dat er verschillen in sedimentatiesnelheid zitten tussen de verschillende members, én je negeert de (zeer waarschijnlijke) mogelijkheid dat er 'verloren' tijd zit in de hardgrounds, waardoor de sedimentatiesnelheden binnen de members waarschijnlijk beduidend hoger liggen. Tegelijkertijd geeft dit je een redelijke schatting van de minimale sedimentatiesnelheid.

Dit soort berekeningen kan je meer doen, met andere stratigrafische marker soorten. De dinoflagellaat Isabelidinium cooksoniae heeft zijn Last Occurrence rond de Horizont van Rotmontbos (Schioler et al., 1997). Volgens Schioler and Wilson (1993) is de Last Appearance Datum van I. cooksoniae in Northern mid lattitudes ongeveer op 67,7 Ma. Dat zou betekenen dat er in de Emael tot Meerssen members ongeveer 1,7 miljoen jaar zou zitten. Dan kom je op een iets lagere sedimentatiesnelheid uit. Die drie members samen zijn misschien 35 meter, dus dan kom je uit op ongeveer 2 cm per duizend jaar.

En zo kunnen we nog even doorgaan. de dinoflagellaat T. pelagica heeft zijn First Occurrence aan de basis van de Meerssen Member. De meeste studies geven de basis van de T. pelagica subzone op ongeveer ~66.5. Dit zou betekenen dat er in de Meerssen Member (~10 meter dik) ongeveer 500 duizend jaar zit. Ook hierbij kom je dus uit op ongeveer 2 cm per duizend jaar.

Als je dan weer iets lager in de stratigrafie kijkt, dan zie je de Last Occurance van Triblastula utinensis halverwege de Lanaye (Schioler et al., 1997). Volgens Wilson and Schioler (1993) valt de LAD van T. utinensis op ongeveer 68.2 Ma. Dan zit er tussen dat punt en de Horizont van Romontbos ongeveer 500 duizend jaar. In de stratigrafie van de ENCI omvat dit ~25 meter (ongeveer). Dan zou je dus uitkomen op ~5cm per duizend jaar.

Groet,
Johan


[Bewerkt door FossilDude op 16-08-2016 om 14:44 NL]

[Bewerkt door FossilDude op 16-08-2016 om 14:52 NL]

[Bewerkt door FossilDude op 16-08-2016 om 15:34 NL]

____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
KoenJ   16-08-2016 at 14:51

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287

Hoi Johan

Ik zal de literatuur nog bestuderen, maar je hebt me al een mooie samenvatting gegeven!

De 3 -3,5 cm per 1000 jaar is natuurlijk de huidige dikte (dat is ookvoor mijn onderzoekje van belang).

Ik kan me echter voorstellen dat er enige compactie heeft plaatsgevonden, waardoor de daadwerkelijke sedimentatiesnelheid hoger lag. Ik kom erop omdat ik in mijn beeld van de Zuid-Limburgse krijtzee meer dan 3 cm per 1000 jaar (dus 0,03 mm per jaar) aan sedimentatie zou zijn. Een simpele belemniet van zeg 1 cm dik zou dan dus pas na meer dan 300 jaar begraven zijn. Je zou zeggen dat die dan helemaal volgegroeid zou zijn met oesters, wormen, koralen etc, en veel verwering zou hebben. Terwijl de exemplaren die je tegenkomt door geen of slechts enkele organismen als substraat gebruikt zijn.

Weet jij zo of er iets bekend is over de 'verloren' tijd van de hardgrounds? Ik kan me ook voorstellen dat gruislagen, met bijvoorbeeld veel gerolde bryozoa, ook een lage sedimentatiesnelheid hadden.

____________________________
Groeten,
Koen

 
FossilDude   16-08-2016 at 15:05

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

quote:
KoenJ schreef:

Ik kan me echter voorstellen dat er enige compactie heeft plaatsgevonden, waardoor de daadwerkelijke sedimentatiesnelheid hoger lag. Ik kom erop omdat ik in mijn beeld van de Zuid-Limburgse krijtzee meer dan 3 cm per 1000 jaar (dus 0,03 mm per jaar) aan sedimentatie zou zijn. Een simpele belemniet van zeg 1 cm dik zou dan dus pas na meer dan 300 jaar begraven zijn. Je zou zeggen dat die dan helemaal volgegroeid zou zijn met oesters, wormen, koralen etc, en veel verwering zou hebben. Terwijl de exemplaren die je tegenkomt door geen of slechts enkele organismen als substraat gebruikt zijn.

Weet jij zo of er iets bekend is over de 'verloren' tijd van de hardgrounds? Ik kan me ook voorstellen dat gruislagen, met bijvoorbeeld veel gerolde bryozoa, ook een lage sedimentatiesnelheid hadden.


Ik denk inderdaad dat je gelijk hebt, er zal wel wat compactie hebben plaatsgevonden. Tegelijkertijd is dergelijke kalk natuurlijk niet het makkelijkst samen te persen, en het feit dat de Maastrichtse kalksteen nauwelijks is gelithificeerd suggereert dat er niet heel veel druk heeft plaatsgevonden. Maar goed, zelfs een beperkte compactie na sedimentatie kan al gauw in een beduidend lagere schijnbare sedimentatiesnelheid resulteren.

Hoeveel tijd er in de hardgrounds 'verloren' is blijft natuurlijk heel lastig in te schatten. Wat je in ieder geval kan vaststellen is dat het Maastrichtse een zeer dynamisch milieu was, met waarschijnlijk momenten van snelle sedimentatie (>10 cm /duizend jaar), afgewisseld met
periodes met non-depositie en/of erosie.

Combineer deze twee gegevens en wellicht waren er intervallen met werkelijkse sedimentatiesnelheden van misschien wel 20 cm per jaar (wilde gok), waar ná compactie bijvoorbeeld 10 cm per jaar over is gebleven (andere wilde gok), afgewisseld met periodes van non-depositie, resulterend in een 'totale' sedimentatiesnelheid van 2-3 cm per duizend jaar.


____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
FossilDude   16-08-2016 at 15:25

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

Je kan eventueel moderne carbonate platforms als die van de Bahamas gebruiken als 'modern analogue'. De slopes van de Great Bahama Bank ontvangen over het algemeen ~10 cm per duizend jaar (e.g. Boardman and Neumann, 1984; Droxler and Schlager, 1985), maar op sommige plaatsen loopt dit op tot >1 m per duizend jaar (Wilber et al, 1990). Dit geeft ook een beetje een range van te verwachten sedimentatiesnelheden.

____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
KoenJ   16-08-2016 at 15:41

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287

Interessante materie! Zeker ook om het te vergelijken met moderne tegenhangers van de Krijtzee.

Om dit goed te onderzoeken zou je eigenlijk ook de kwaliteit van de fossielen moeten meenemen; veel verwering en begroeiïng duidt op lage sedimenatiesnelheid, hoge kwaliteit op snelle sedimentatie. Onderwerp voor een afstuderend geologiestudent?

Zou je nog iets kunnen achterhalen door te kijken naar de mate van dissolutie van foram-schalen? Voor zover dat in het Krijt te bepalen is....


____________________________
Groeten,
Koen

 
Lugo   16-08-2016 at 15:53

Lugo
Senior Member
Photo Moderator
Registered: 31-01-2010
Messages: 1573

Dit is een interessant topic om te volgen.


Ik zou denken dat de sedimentatie snelheid afhankelijk is van de concentratie aan kalkproducerende organismen in het zeewater. En dit lijkt mij op zijn beurt gebonden aan de watertemperatuur.
Uit een studie van Hans Zijlstra lijkt dat de vuursteenbanken in het Laat Krijt gevormd zijn op het ritme van de Milankovitch cyclus en dus temperatuur gebonden.
Als deze opeenvolging van vuursteenlagen dus gevormd is op het ritme van deze cyclus ( ongeveer 21.000, 40.000 en 100.000 jr.) en men meet telkens de dikte van de kalkafzetting tussen twee banken, dan kan voor elk interval de sedimentatiesnelheid eenvoudig berekend worden.
De dikte van de kalklagen varieert in elk geval en dus ook de sedimentatiesnelheid.

Lugo

____________________________
Panta rhei

Heraclites

 
FossilDude   16-08-2016 at 16:18

FossilDude
Administrator
Photo Moderator
Registered: 24-11-2007
Messages: 1434

@Luc,

Hoewel de productie van kalk natuurlijk wel degelijk in invloed heeft op de uiteindelijke sedimentatiesnelheden, zullen in een dynamisch milieu als dat van de Maastricht Fm andere factoren, zoals stromingssnelheden ed waarschijnlijk evenveel invloed hebben op waar en wanneer deze kalk uiteindelijk sedimenteert.

Gezien de kalken van Maastricht in een subtropisch milieu zijn afgezet, lijkt het mij onwaarschijnlijk dat de watertemperatuur een limiterende factor zal zijn geweest. Waarschijnlijker zijn factoren als de aanwezigheid van voedingsstoffen meer van invloed geweest op de productiesnelheid van kalk. Bovendien denk ik niet dat je eventuele astronomische cycli rechtstreeks in watertemperatuur kan vertalen. De verschillen in instraling zijn dusdanig klein dat dit meestal niet de grootste invloed is. De Milankovitch cylci hebben waarschijnlijk wel sterk invloed op de plaatsing en intensiteit van de seizoenen, en daarmee bijvoorbeeld op wind- en neerslagpatronen. Deze zullen leiden tot verschillen in turbulentie en nutriënten, wat weer tot de afwisselingen van kalken en vuurstenen leidt.

Spijtig genoeg blijven de exacte cycli van in de Maastrichtse kalk onduidelijk, ondanks het goede, beginnende werk van Zijlstra. Het is nog absoluut niet duidelijk in hoeverre de kalksteen-vuursteen cycli overeenkomen met de Milankovitch cylci, en zo ja, met welke cycli. Het blijft nog steeds zoeken naar een goed verklaring van de exacte ritmes. Daarom zijn we er, tot nu toe, nog steeds niet in geslaagd om een asteronomische calibratie te genereren voor de Maastrichtse kalk.

Groet,
Johan

____________________________
Van je hobby je beroep maken.... kan het nog beter?

 
jerdin007   16-08-2016 at 17:36

jerdin007
Junior Member
Registered: 11-07-2010
Messages: 32

Koen, ik raad je zeker aan om ook dat werk van Zijlstra eens te bekijken. Zijlstra heeft ook sedimentatiesnelheden berekend. Als ik me niet vergis deed hij dat op basis van de cyclostratigrafie van de vuursteenbanken. Het werk kan je downloaden op LINK

Johan, bedankt voor je verhelderende uitleg. Ik leer hier veel uit bij.

Jeroen

 
KoenJ   16-08-2016 at 19:22

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287

Erg interessant dit allemaal! Bedankt voor al het leesvoer, al ben ik bang dat met deze hoeveelheid ik nooit meer toekom aan die forams! :s



____________________________
Groeten,
Koen

 
Stijn   16-08-2016 at 21:15

Stijn
Senior Member
Photo Moderator
Registered: 15-09-2006
Messages: 1835

Interessant al die datum planes Johan. Heb je alle ouderdommen uit de publi's allemaal gehercallibreerd naar 66.0 als KT? In alle geval geven al die data meer tijd voor de Meerssen dan als je van de top van IV f 6 als KT telt en Schioler et al 1997 gebruikt om naar beneden te tellen. We moeten zeker nog eens samenzitten .

____________________________
"Ammonites are the quintessential
fossils, seemingly covering all the
major themes of paleontology"
Eldredge 1996

 
Lugo   17-08-2016 at 11:30

Lugo
Senior Member
Photo Moderator
Registered: 31-01-2010
Messages: 1573

Jeroen en Johan,

bedankt voor de interessante link naar het werk van Zijlstra en voor jouw visie i.v.m. de eventuele impact van de Milankovitch cyclus op de sedimentatiesnelheid.
Ik vind het in elk geval intrigerend om meer inzicht te krijgen in die cyclus van de vorming van vuursteenbanken in het Krijt.
Ik begrijp dat ook de Milankovitch cyclus vernoemd wordt in verband met meer recente cyclische afzettingen in de Middellandse zee ( de sapropelen op o.a. Sicilië ) ongeveer 9 miljoen jaren geleden.

Er blijft in elk geval nog veel te onderzoeken om het verre verleden beter te begrijpen.

Lugo



____________________________
Panta rhei

Heraclites

 
KoenJ   22-08-2016 at 08:51

KoenJ
Senior Member
Registered: 23-02-2015
Messages: 1287



Hoi allen,

Ik heb dit weekend de bovenstaande literatuur met interesse gelezen, behalve het werk van Zijlstra. Daar ben ik helaas niet aan toegekomen.

Wat ik echter in "Dinoflagellate biostratigraphy and sequence stratigraphy of the Type
Maastrichtian (Upper Cretaceous), ENCI Quarry, The Netherlands" van Schioler et al (1997) lees, is dat Zijlstra sedimentatie-cycli tot op ca. 20.000 jaar bepaald heeft. Dat zou dus al een goede indicatie kunnen geven. Met natuurlijk de kanttekening dat 100 meter verder in mijn ogen de sedimentatie alweer anders kan zijn geweest, laat staan in andere groeves kilometers verderop.

Echter, daar heb je alleen wat aan als je in-situ vondsten doet. Zoals bij het zeegras op de foto, ex-situ gevonden, weet je eigenlijk niet eens hoe dit blok ooit in de groevewand heeft gezeten. Je weet dus niet wat boven, onder, links en rechts is. Dat maakt het natuurlijk wel lastig om bewust op zoek te gaan naar foraminiferen die echt samengeleefd hebben met het zeegras. Eén centimeter erboven kan dus al een behoorlijke tijd na afsterven van het zeegras zijn, en het is absoluut niet zeker dat er toen ook nog zeegras ter plaatse stond. Aan de andere kant lijkt het me wel nodig dat er een hoge sedimentatiesnelheid is om 'zachte' organismen als zeegras te fossiliseren.

Wat misschien wel een optie zou zijn, is de gevonden forams vergelijken met werk van Hofker (1966) en kijken of er duidelijke verschillen zitten tussen de zeegras-associaties en de 'normale' associaties voor de betreffende member. Iemand nog ideeën?





[Bewerkt door KoenJ op 22-08-2016 om 08:51 NL]

____________________________
Groeten,
Koen

 




0